Amoxicilline: werking, bijwerkingen en dosering

Wat is amoxicilline en waar zit het in

Amoxicilline is de werkzame stof, in geneesmiddelen aanwezig als amoxicilline of amoxicillinetrihydraat. In het Belgische geneesmiddelenregister staan inschrijvingen voor inname via de mond en vormen voor toediening in een ader of spier, die in het ziekenhuis worden gebruikt. Naast de stofnaam bestaan merknamen zoals Clamoxyl.

Een belangrijk onderscheid is dat met de combinatie amoxicilline en clavulaanzuur, onder meer bekend als Augmentin en als amoxiclav. Clavulaanzuur is zelf geen antibioticum: het beschermt de amoxicilline tegen een enzym waarmee sommige bacteriën haar afbreken. Daardoor werkt de combinatie tegen meer bacteriën, maar ze geeft ook meer maag-darmklachten.

Die twee zijn dus niet hetzelfde en niet onderling vervangbaar. Kijk op uw eigen doos welke van de twee u in handen hebt en welke sterkte erop staat.

De sterkte, de vorm en de hulpstoffen staan in de bijsluiter bij uw verpakking. Voor kinderen bestaan aparte vormen, meestal als suspensie, afgestemd op het gewicht.

Waarvoor wordt het gebruikt

Amoxicilline wordt gebruikt bij infecties waarvan wordt aangenomen dat een bacterie de oorzaak is en die gevoelig is voor dit middel: bepaalde infecties van de luchtwegen, van de keel-neus-oorstreek, van de urinewegen, van de huid en van het tandvlees. Het maakt ook deel uit van schema's tegen de maagbacterie Helicobacter pylori.

Het middel doet niets tegen virussen. Verkoudheid, griep en de meeste keelpijn en hoest worden door virussen veroorzaakt, en dan verkort een antibioticum de ziekte niet; het levert alleen de bijwerkingen en het risico op resistentie op.

Welk middel bij welke infectie hoort, verschilt per beeld en ook per land, omdat de gevoeligheid van bacteriën plaatselijk verschilt. Dat is een van de redenen waarom de keuze bij een arts hoort die u kan onderzoeken. Over blaasontsteking leest u meer op /kennisbank/blaasontsteking/ en in de categorie /blaasontsteking/; een ander vaak gebruikt antibioticum staat op /geneesmiddelen/ciprofloxacine/.

Bewaar nooit restjes van een kuur om later zelf te gebruiken, en geef ze niet door aan iemand anders. Dat is precies hoe verkeerde middelen bij verkeerde infecties terechtkomen en hoe resistentie ontstaat.

Hoe amoxicilline werkt

Amoxicilline verstoort de opbouw van de celwand van bacteriën. Zonder stevige wand houdt een bacterie de druk in haar binnenste niet en gaat ze kapot. Menselijke cellen hebben zo'n celwand niet, wat verklaart waarom deze groep bij de meeste mensen goed wordt verdragen.

Niet elke bacterie is gevoelig. Sommige maken een enzym dat de amoxicilline afbreekt, en juist daartegen is de combinatie met clavulaanzuur bedoeld. Andere bacteriën zijn van nature ongevoelig, bijvoorbeeld omdat ze helemaal geen celwand van dat type hebben.

De hoeveelheid werkzame stof moet gedurende de hele kuur voldoende hoog blijven. Daarom staan de giften verspreid over de dag en is regelmaat belangrijker dan bij veel andere geneesmiddelen. Een gift overslaan laat de concentratie zakken, waardoor de minst gevoelige bacteriën de beste overlevingskansen krijgen.

Dat is meteen de kern van resistentie. Ze ontstaat niet doordat uw lichaam gewend raakt, maar doordat bacteriën die de behandeling overleven zich vermenigvuldigen. Een volledige kuur volgens schema is dus geen formaliteit.

Gebruik en waar u op moet letten

De dosering en de duur van de kuur bepaalt de arts, op basis van het soort infectie, de ernst, uw nierfunctie, uw gewicht en uw leeftijd. Neem de giften verspreid over de dag, op vaste tijdstippen, en maak de kuur af zoals ze is voorgeschreven, ook wanneer u zich na enkele dagen al beter voelt.

Het belangrijkste punt om vooraf te melden is een allergie voor penicilline of voor een ander bètalactamantibioticum. Bij een eerdere allergische reactie op die groep wordt dit middel niet gegeven. Vertel dus altijd welke reactie u ooit hebt gehad en hoe die eruitzag.

Bij een verminderde nierfunctie wordt de hoeveelheid aangepast. Meld ook eerdere lever- of galwegproblemen bij een antibioticum, klierkoorts of een andere virale ziekte met gezwollen klieren, en zwangerschap of borstvoeding.

Krijgt u tijdens of na de kuur hevige, waterige of bloederige diarree, neem dan contact op met een arts en behandel dat niet zelf met een middel dat de darm stillegt. Zo'n beeld kan wijzen op een darmontsteking door een bacterie die na de kuur de overhand krijgt.

Wisselwerking met andere geneesmiddelen

Met allopurinol, dat bij jicht wordt gebruikt, is een hogere kans op huiduitslag beschreven. Met methotrexaat kan de uitscheiding vertragen, waardoor er meer bijwerkingen van dat middel optreden.

Bij mensen die bloedverdunners van het type vitamine-K-antagonist gebruiken, kunnen de stollingswaarden tijdens een antibioticumkuur schommelen. Vaker controleren is dan gebruikelijk, naar het oordeel van de arts die uw stolling opvolgt.

Over het effect op de anticonceptiepil bestaat veel verwarring. Belangrijker dan de wisselwerking zelf is wat er gebeurt bij braken en hevige diarree tijdens een infectie: dan kan de pil onvoldoende worden opgenomen. Vraag in die situatie advies aan uw apotheker of arts.

Geef aan uw arts en apotheker een volledig overzicht van wat u gebruikt, ook middelen zonder voorschrift, voedingssupplementen en kruidenpreparaten. De volledige lijst staat in de bijsluiter bij uw verpakking.

Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt

De meest gemelde klachten zijn maag-darmklachten: misselijkheid, diarree en buikpijn, bij de combinatie met clavulaanzuur uitgesprokener dan bij amoxicilline alleen. Huiduitslag en schimmelinfecties van mond of vagina komen eveneens voor, omdat het antibioticum ook de gewone bacteriën verstoort.

Minder vaak zijn lever- en galwegproblemen beschreven, afwijkingen in het bloedbeeld en ernstige huidreacties. Zware allergische reacties komen veel minder voor, maar ze zijn de reden waarom een bekende penicillineallergie altijd gemeld moet worden.

Stop en zoek meteen medische hulp bij zwelling van gezicht, lippen of tong, bij ademnood, bij duizeligheid met een gevoel van flauwvallen, bij uitgebreide huiduitslag met blaren of afschilfering, bij geelverkleuring van huid of oogwit, en bij hevige, aanhoudende of bloederige diarree.

Een vermoede bijwerking meldt u aan uw arts of apotheker. In België volgt het FAGG de veiligheid van geneesmiddelen op de markt op; meldingen dragen bij aan een beter beeld van middelen die al in gebruik zijn.

Kunt u amoxicilline bij ons aanvragen

U kunt amoxicilline niet bij ons aanvragen. Dit geneesmiddel staat niet in ons aanbod, en op deze pagina valt niets te bestellen: ze is zuiver informatief. Wij beoordelen op deze pagina geen aanvragen en verkopen geen geneesmiddelen. Een infectie waarvoor een antibioticum in aanmerking komt, hoort bij een arts die u kan onderzoeken.

Wat wij elders wel doen, is een medische vragenlijst voorleggen aan een arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301, voor een beperkt aantal behandelingen die al lopen. Er is geen videoconsult, geen telefonisch consult en geen chat. Onze arts is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en heeft geen RIZIV-nummer, en wij hebben geen toegang tot Recip-e of tot uw Belgische medicatieschema.

Hebt u een vraag over dit middel, dan is uw apotheker het snelste aanspreekpunt: hij kent de afleveringswijze van uw verpakking, ziet welke andere geneesmiddelen u gebruikt en kan beoordelen of een combinatie verstandig is. Gaat het om klachten die aanhouden, terugkeren of erger worden, dan hoort dat bij uw huisarts, die u kan onderzoeken. Buiten de gewone uren kunt u terecht bij de huisartsenwachtpost of bij een apotheek van wacht.