Ramipril: werking, bijwerkingen en dosering

Wat is ramipril en welke werkzame stof zit erin

Ramipril is de naam van de werkzame stof en tegelijk de naam waaronder het middel meestal wordt afgeleverd. Het hoort bij de ACE-remmers, een groep die ingrijpt op het hormoonsysteem dat de bloeddruk regelt. In het Belgische geneesmiddelenregister staat onder meer Tritace, naast verpakkingen onder generische namen van EG, Sandoz en Krka. Al deze verpakkingen zijn bedoeld voor inname via de mond.

Er bestaan ook vaste combinaties waarin ramipril met een andere werkzame stof zit: met hydrochloorthiazide, een plaspil, met felodipine, en in een verpakking samen met acetylsalicylzuur en atorvastatine. Zo'n combinatie is een andere behandeling dan ramipril alleen. Hebt u meerdere dozen in huis, laat dan door uw apotheker nakijken of u niet twee keer dezelfde stof binnenkrijgt.

De samenstelling, de sterkte en de hulpstoffen van uw verpakking staan in de bijsluiter in de doos. De officiële gegevens over de in België vergunde verpakkingen worden bijgehouden door het FAGG.

Waarvoor wordt ramipril gebruikt

Ramipril wordt voorgeschreven bij een verhoogde bloeddruk en bij hartfalen, waarbij het hart onvoldoende kracht heeft om het bloed rond te pompen. Verder wordt het gebruikt na een hartinfarct en om het risico op hart- en vaatziekten te verlagen bij mensen bij wie dat risico verhoogd is. Ook bij bepaalde nieraandoeningen, onder meer bij diabetes met eiwitverlies in de urine, wordt deze groep ingezet om de nieren te beschermen.

De arts kijkt daarbij naar uw hele beeld: bloeddrukmetingen over een langere periode, nierfunctie, kaliumgehalte, andere aandoeningen en de rest van uw medicatie. Een enkele hoge meting op de consultatie is nog geen behandelindicatie, en omgekeerd blijft de behandeling vaak nodig wanneer de waarden inmiddels goed zijn: dat de bloeddruk laag is, komt dan juist door het middel.

Een bloeddrukverlager vervangt de rest niet. Zoutgebruik, gewicht, beweging, alcohol en roken blijven meewegen, en ze bepalen mee welke dosis nodig is. Over de andere middelen in deze groep leest u meer in onze rubriek /hart-en-bloeddruk/ en op /geneesmiddelen/amlodipine/ en /geneesmiddelen/bisoprolol/.

Hoe werkt ramipril

Het lichaam beschikt over een hormoonsysteem dat de bloeddruk en het vochtevenwicht regelt. Een enzym daarin, het angiotensineconverterend enzym, zet een voorloperstof om in angiotensine II, een stof die de bloedvaten vernauwt en het lichaam aanzet om zout en water vast te houden. Ramipril remt dat enzym.

Doordat er minder angiotensine II wordt gevormd, ontspannen de bloedvaten en daalt de bloeddruk. Het hart hoeft minder hard te werken en de belasting van de nieren verandert eveneens, wat verklaart waarom deze groep ook buiten de bloeddruk om wordt ingezet.

Dezelfde werking verklaart de bekendste bijwerking. Het geremde enzym breekt ook bradykinine af, een stof die zich bij remming ophoopt in de luchtwegen. Dat is de reden van de droge, kriebelende hoest die bij ACE-remmers vaak wordt beschreven, en van de zeldzame maar ernstige zwelling van gezicht of keel.

Het effect houdt aan zolang de behandeling loopt. Stopt u, dan stijgt de bloeddruk meestal weer naar het oude niveau, zonder dat u daar iets van voelt. Hoge bloeddruk doet immers geen pijn, en dat is precies wat de behandeling ervan lastig maakt.

Dosering en inname

De dosis wordt door de arts bepaald. Bij deze groep wordt in de regel laag gestart en daarna geleidelijk opgebouwd, met controle van bloeddruk, nierfunctie en kaliumgehalte in het bloed. Die controles horen bij de behandeling en zijn geen formaliteit.

De eerste inname, en ook elke verhoging, kan een sterkere bloeddrukdaling geven, met duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd tot gevolg. Dat is vooral het geval wanneer u plaspillen gebruikt, weinig drinkt of een zoutarm dieet volgt. Sta rustig op uit bed of uit een stoel, zeker in de eerste dagen.

De tablet wordt in de regel één keer per dag ingenomen met water, op een vast tijdstip. Wat voor uw verpakking geldt ten opzichte van de maaltijd, staat in de bijsluiter. Een vergeten dosis haalt u niet in met een dubbele inname; volg wat de bijsluiter daarover zegt.

Stop niet op eigen initiatief, ook niet wanneer uw bloeddruk goed is. Wilt u stoppen of hebt u last van bijwerkingen, leg dat dan voor aan uw arts. Binnen en buiten deze groep bestaan alternatieven, en overschakelen is iets wat begeleid hoort te gebeuren.

Waar u op moet letten

ACE-remmers worden niet gebruikt tijdens de zwangerschap. Bent u zwanger, denkt u dat u zwanger bent of hebt u een kinderwens, meld dat dan onmiddellijk aan uw arts, zodat de behandeling kan worden omgezet. Dit is geen punt dat tot een volgende afspraak kan wachten. Ook bij borstvoeding hoort de afweging bij de arts.

De ernstigste bijwerking van deze groep is angio-oedeem: een snel opkomende zwelling van gezicht, lippen, tong of keel, soms met slikproblemen of benauwdheid. Dat is een spoedgeval. Stop de inname en bel 112. De zwelling kan ook optreden na maanden of jaren van gebruik zonder klachten, dus een lange voorgeschiedenis zonder problemen sluit ze niet uit.

Laat uw nierfunctie en uw kaliumgehalte controleren zoals uw arts afspreekt, en zeker na elke dosisverhoging. Wordt u ziek met hevig braken, diarree of veel zweten bij hitte, neem dan contact op: bij vochttekort kan de nierfunctie snel verslechteren en spreken artsen soms af om de inname tijdelijk te onderbreken.

Vertel uw arts of u een vernauwing van de nierslagaders hebt, of u ooit angio-oedeem doormaakte, en welke andere middelen u gebruikt. Het gebruik van kaliumsupplementen of van zoutvervangers op basis van kalium bespreekt u eveneens, want die tellen bij deze behandeling mee.

Wisselwerkingen met andere geneesmiddelen en alcohol

Ontstekingsremmende pijnstillers kunnen het bloeddrukverlagende effect verminderen en samen met een ACE-remmer de nierfunctie belasten, zeker bij vochttekort of bij gelijktijdig gebruik van een plaspil. Neem die combinatie niet op eigen houtje langdurig; meer daarover leest u op /geneesmiddelen/ibuprofen/.

Alles wat het kaliumgehalte verhoogt, verdient aandacht: kaliumsparende plaspillen, kaliumsupplementen, zoutvervangers op basis van kalium en bepaalde andere geneesmiddelen. Ook de combinatie met andere middelen die op hetzelfde hormoonsysteem inwerken, wordt in de regel vermeden. Met lithium en met bepaalde middelen tegen diabetes zijn eveneens wisselwerkingen beschreven.

Geef aan uw arts en aan uw apotheker een volledige lijst door van alles wat u gebruikt, ook wat u zonder voorschrift koopt, en van supplementen en kruidenpreparaten. De volledige lijst van bekende wisselwerkingen staat in de bijsluiter van uw verpakking.

Alcohol verlaagt zelf ook de bloeddruk en versterkt de duizeligheid, zeker in het begin van de behandeling en na een verhoging. Regelmatig fors drinken werkt op termijn juist bloeddrukverhogend. Bespreek uw gebruik met uw arts; dat is nuttiger dan het weglaten uit het gesprek.

Bijwerkingen en wanneer u een arts raadpleegt

Het bekendst is de droge, kriebelende hoest, die hinderlijk kan zijn en vaak pas na het stoppen verdwijnt. Verder worden duizeligheid, hoofdpijn, vermoeidheid, een licht gevoel in het hoofd bij het rechtop komen en maag- en darmklachten beschreven. In het laboratoriumonderzoek kunnen het kaliumgehalte en de nierwaarden veranderen.

Zeldzamer, maar ernstig, zijn angio-oedeem, een sterke daling van de bloeddruk, een duidelijke verslechtering van de nierfunctie, leverproblemen en afwijkingen in het bloedbeeld.

Stop de inname en bel 112 bij zwelling van gezicht, lippen, tong of keel, bij slikproblemen of bij benauwdheid. Neem dezelfde dag contact op met uw arts bij flauwvallen, bij veel minder plassen, bij spierzwakte met hartkloppingen, bij geel worden van de huid of het oogwit, of bij koorts met keelpijn die niet past bij een gewone verkoudheid.

Hebt u last van de hoest, stop dan niet in stilte: er bestaan alternatieven in een verwante groep die dat effect niet of veel minder geven, en uw arts kan de overstap begeleiden. Een vermoedelijke bijwerking meldt u aan uw arts of apotheker; in België verzamelt het FAGG die meldingen.

Voorschrift, prijs en terugbetaling: wat wij wel en niet doen

Ramipril is in België voorschriftplichtig. Wij zijn geen apotheek en verkopen geen geneesmiddelen. Wat wij aanbieden, is een medische vragenlijst en een beoordeling door een arts voor medicatie die u al gebruikt: /voorschrift-verlengen/ voor 24,90 €. Er is geen videoconsult, geen telefoongesprek en geen chat; de arts leest uw antwoorden en beslist.

Valt de beoordeling positief uit, dan krijgt u een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail, opgesteld volgens de bijlage bij Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU, met artikel 11 van Richtlijn 2011/24/EU als grondslag. Dat document komt niet in Recip-e terecht en is niet zichtbaar op mijngezondheid.be; er is geen code die u in de apotheek opgeeft. U neemt de afdruk mee samen met uw identiteitsbewijs, en de apotheker beslist zelf over de aflevering. Die mag weigeren bij twijfel over echtheid of leesbaarheid.

De arts is lek. Damian Wojno, arts met een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. Hij is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en heeft geen RIZIV-nummer. Wat u betaalt, dekt de beoordeling door de arts en niet de afgifte van het document. Weigert de arts op medische of juridische gronden, of kan de aanvraag niet worden afgerond, dan betalen wij het volledige bedrag terug. Vraagt de arts documenten op, dan hebt u daarvoor ten minste zeven dagen en krijgt u een herinnering; op uw verzoek verlengen wij die termijn.

Een verlenging is bedoeld voor een behandeling die loopt en stabiel is, met recente controles van bloeddruk, nierfunctie en kalium. Begint u pas met een bloeddrukverlager, of is uw situatie veranderd, dan hoort daar een onderzoek bij uw huisarts bij en zal de arts de aanvraag niet goedkeuren. Of uw verpakking wordt terugbetaald en in welke categorie, legt het RIZIV vast; uw apotheker en uw ziekenfonds kunnen u dat zeggen. Onze beoordeling valt daarbuiten en betaalt u zelf.