Saxenda: werking, bijwerkingen en dosering

Wat is Saxenda en welke stof zit erin

Saxenda bevat liraglutide, een stof die lijkt op het lichaamseigen darmhormoon glucagonachtig peptide 1. Dat hormoon komt na een maaltijd vrij en speelt een rol in de regeling van de bloedsuiker en van het verzadigingsgevoel. Het geneesmiddel is een voorgevulde pen voor onderhuidse injectie; het is geen tablet en geen insuline.

Dezelfde werkzame stof zit in Victoza, dat geregistreerd is voor diabetes type 2 en een ander doseringsregime heeft. Ook zijn er sinds kort verpakkingen van andere fabrikanten met liraglutide op de Belgische markt. Dat twee producten dezelfde stof bevatten, betekent dus niet dat ze uitwisselbaar zijn: de geregistreerde toepassing en het schema verschillen, en de keuze daartussen maakt de arts.

Binnen de bredere groep van de GLP-1-middelen bestaan er daarnaast preparaten met semaglutide en met tirzepatide, elk met een eigen schema en eigen geregistreerde toepassingen. Een vergelijking daarvan leest u op /blog/glp1-vergelijking-be/ en op /afvallen-glp1/.

Voor wie is het bedoeld

Saxenda is geregistreerd als aanvulling bij een caloriearm voedingspatroon en meer lichamelijke activiteit, voor volwassenen met obesitas of met overgewicht in combinatie met een bijkomende aandoening zoals een verstoorde bloedsuiker, hoge bloeddruk, verhoogd cholesterol of slaapapneu. Of iemand aan die omschrijving beantwoordt, beoordeelt de arts.

Het middel is geen vervanging van voeding en beweging en werkt ook niet op zichzelf. Het effect wordt na verloop van tijd geevalueerd, en levert de behandeling onvoldoende op, dan is stoppen de aangewezen weg. Die evaluatie hoort bij de behandeling en niet bij de patient alleen.

Er zijn situaties waarin het middel niet thuishoort. Een persoonlijke of familiale voorgeschiedenis van medullair schildkliercarcinoom en het syndroom van multipele endocriene neoplasie type 2 zijn tegenaanwijzingen. Ook bij een doorgemaakte alvleesklierontsteking, bij ernstige lever- of nierproblemen, bij zwangerschap en tijdens borstvoeding gebruikt u het niet. Diabetes type 1 en diabetische ketoacidose vallen buiten het toepassingsgebied.

Hoe de stof werkt

Liraglutide bindt zich aan de receptoren voor GLP-1. Daardoor neemt de afgifte van insuline toe wanneer de bloedsuiker verhoogd is, en neemt de afgifte van glucagon af. Omdat dat effect afhangt van de hoogte van de bloedsuiker, is het risico op een te lage bloedsuiker bij gebruik zonder andere suikerverlagende medicatie beperkt.

Daarnaast vertraagt de stof de lediging van de maag en grijpt ze aan op de hersengebieden die honger en verzadiging regelen. Mensen eten daardoor vaak minder zonder er bewust mee bezig te zijn. Diezelfde vertraagde maaglediging verklaart ook de misselijkheid die veel gebruikers in de beginfase melden.

De behandeling start laag en wordt stapsgewijs opgebouwd, precies om die maagdarmklachten draaglijk te houden. Het schema staat in de bijsluiter en op uw voorschrift; concrete sterktes vermelden wij hier niet.

De pen gebruiken

De injectie gebeurt onderhuids in de buik, het bovenbeen of de bovenarm, eenmaal per dag en bij voorkeur telkens op ongeveer hetzelfde moment. Het tijdstip mag u zelf kiezen; een vast moment maakt het vooral makkelijker om het niet te vergeten. Wissel de injectieplaats af om verharding van de huid te voorkomen.

Een pen die nog niet in gebruik is, bewaart u in de koelkast; een aangebroken pen bewaart u volgens de aanwijzing in de bijsluiter en niet in de vriezer. Gebruik voor elke injectie een nieuwe naald en deel de pen nooit met iemand anders, ook niet met een nieuwe naald.

Naalden horen in een naaldcontainer, niet bij het huisvuil. Uw apotheker legt uit hoe de inzameling in uw gemeente verloopt en levert de container af. De apotheker toont ook graag de eerste keer hoe de pen precies werkt.

Bijwerkingen

Zeer vaak beschreven zijn misselijkheid, braken, diarree, obstipatie en hoofdpijn. Die klachten zijn het sterkst tijdens het opbouwen van de dosis en nemen bij de meeste mensen daarna af. Kleinere maaltijden, rustiger eten en vetrijke gerechten vermijden, helpen vaak. Ook reacties op de injectieplaats komen voor.

Belangrijker om te kennen zijn de zeldzamere voorvallen. Aanhoudende, hevige buikpijn die doorstraalt naar de rug, met of zonder braken, kan wijzen op een ontsteking van de alvleesklier: stop met het middel en zoek meteen medische hulp. Galstenen en galblaasontsteking zijn eveneens beschreven, vooral bij snel gewichtsverlies.

Andere redenen om contact op te nemen zijn een aanhoudende snelle hartslag in rust, tekenen van uitdroging door langdurig braken of diarree, en een allergische reactie met zwelling van gezicht of tong. Gebruikt u daarnaast insuline of een sulfonylureumderivaat, let dan op signalen van een te lage bloedsuiker; de arts past die medicatie mogelijk aan.

Wisselwerkingen en praktische aandachtspunten

Doordat de maag trager leegt, kan de opname van andere geneesmiddelen die u via de mond inneemt, veranderen. Voor de meeste middelen heeft dat geen praktische gevolgen, maar bespreek uw volledige medicatielijst met uw arts of apotheker, zeker wanneer het gaat om middelen waarbij de dosis nauw luistert.

De combinatie met insuline of met een sulfonylureumderivaat verhoogt het risico op een te lage bloedsuiker. In dat geval is aanpassing van die medicatie door de arts nodig. Gebruik Saxenda niet samen met een ander GLP-1-middel.

Alcohol is geen absolute tegenaanwijzing, maar het verdraagt zich slecht met maagdarmklachten en het beinvloedt de bloedsuiker. Matiging is het advies, en bij diabetes bespreekt u dat expliciet met uw arts.

Prijs en terugbetaling

De prijs in de apotheek hangt af van de verpakking en van de fabrikant. Geneesmiddelen die uitsluitend voor gewichtsbeheersing worden gebruikt, worden in Belgie in de regel niet terugbetaald door het RIZIV: u betaalt ze dan zelf. Uw apotheker of uw ziekenfonds kan u zeggen wat voor uw situatie geldt.

Bij een aanhoudend tekort aan GLP-1-middelen wordt de beschikbare voorraad soms voorbehouden aan bepaalde patientengroepen. Het FAGG publiceert daarover berichten. Een leveringsprobleem is een reden om tijdig met uw arts en apotheker te overleggen, niet om online bij een onbekende aanbieder te bestellen: die producten staan buiten de wettelijke keten en hun samenstelling is niet gecontroleerd.

Voorschrift en wat wij wel en niet doen

Saxenda is voorschriftplichtig. Wij doen de eerste instelling van deze behandeling niet: daarvoor zijn een gesprek, een lichamelijk nazicht en meestal bloedonderzoek nodig, en die kunnen niet online plaatsvinden.

Gebruikt u het middel al en gaat het om de voortzetting van een behandeling die een arts eerder instelde, dan vult u de medische vragenlijst in via /vermageringsmiddelen/. Vermeld daarbij uw volledige medicatielijst en uw voorgeschiedenis, in het bijzonder alles wat met de alvleesklier, de galblaas of de schildklier te maken heeft.

Wij zijn geen onderdeel van Recip-e en schrijven niets in dat systeem weg; wat wij afgeven is niet zichtbaar op mijngezondheid.be. Onze weg is een andere: u vult een medische vragenlijst in, een arts leest uw antwoorden en beoordeelt of de voortzetting van uw behandeling medisch verantwoord is. Valt die beoordeling positief uit, dan wordt een grensoverschrijdend voorschrift als pdf per e-mail bezorgd. De grondslag is artikel 11 van Richtlijn 2011/24/EU; welke gegevens op zo'n document moeten staan, legt Uitvoeringsrichtlijn 2012/52/EU vast.

U print het document en neemt het mee naar de apotheek, samen met uw identiteitsbewijs. Over de aflevering beslist de apotheker zelf: hij kan weigeren, bijvoorbeeld bij twijfel over de echtheid of de leesbaarheid van het document, of wanneer hij de combinatie met uw andere medicatie niet verantwoord vindt. Dat is zijn beroepsverantwoordelijkheid en wij kunnen ze niet overnemen.

Er is geen teleconsultatie: geen videogesprek, geen telefoongesprek en geen chat. De arts die uw aanvraag leest, heeft een Poolse beroepsbevoegdheid, nr. 3211301. Hij is niet ingeschreven bij de Orde der artsen en heeft geen RIZIV-nummer. Dat zeggen wij hier uitdrukkelijk, omdat het bepaalt wat u van ons wel en niet mag verwachten.

Een aanvraag via /vermageringsmiddelen/ kost 29,90 €, met optioneel 9,90 € voor prioritaire behandeling. Die vergoeding dekt de beoordeling door de arts, niet het afgeven van een document, en wordt niet terugbetaald door uw ziekenfonds of het RIZIV. Wijst de arts de aanvraag op medische of juridische gronden af, dan betalen wij het bedrag volledig terug. Vraagt de arts u om aanvullende documentatie, dan heeft u daar minimaal 7 dagen voor en herinneren wij u aan de termijn; kan het consult niet worden afgerond, dan betalen wij het bedrag volledig terug. Het geneesmiddel zelf betaalt u apart in de apotheek.